Szczepionka przeciw RSV pomaga ograniczyć ryzyko ciężkich chorób dolnych dróg oddechowych, hospitalizacji i powikłań u osób starszych, dorosłych z grup ryzyka oraz niemowląt chronionych dzięki szczepieniu matki. W Polsce dostępne są preparaty Abrysvo i Arexvy, a schemat szczepienia dorosłych obejmuje jedną dawkę.
Jedna dawka szczepionki przeciw RSV może zapewniać ochronę przed ciężkim przebiegiem infekcji przez co najmniej dwa sezony, a w badaniu zmniejszała ryzyko hospitalizacji o 58% w ciągu dwóch lat. W Polsce szczepienia są dostępne w ramach refundacji dla kobiet w ciąży i seniorów, a można je wykonać w aptece lub placówce medycznej.
Szczepionka przeciw RSV – co to jest?
RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy, przenosi się drogą kropelkową oraz przez kontakt z wydzieliną dróg oddechowych. Zakażenie może dotyczyć osób w każdym wieku. U zdrowych dorosłych często przypomina przeziębienie, ale u niemowląt, seniorów i osób z chorobami przewlekłymi może prowadzić do zapalenia oskrzelików, płuc oraz niewydolności oddechowej.
W Polsce w 2024 roku zgłoszono 41 631 przypadków zakażenia RSV, w tym 19 080 u dzieci do 2. roku życia. W Europie wirus odpowiada rocznie za ponad 270 tys. hospitalizacji i około 20 tys. zgonów wśród osób w wieku 60 lat i starszych.
Preparaty Abrysvo i Arexvy nie zawierają żywego wirusa. Są rekombinowanymi szczepionkami białkowymi, które dostarczają organizmowi białka wirusa RSV. Układ odpornościowy rozpoznaje je i wytwarza przeciwciała oraz komórki uczestniczące w odpowiedzi immunologicznej.
Dla kogo przeznaczona jest szczepionka przeciw RSV?
Szczepienie zaleca się osobom dorosłym, u których prawdopodobieństwo ciężkiego przebiegu zakażenia jest większe. Dotyczy to przede wszystkim seniorów, osób z chorobami układu oddechowego i krążenia oraz pacjentów z obniżoną odpornością.
- osoby w wieku 60 lat i starsze,
- osoby w wieku 50–59 lat ze zwiększonym ryzykiem ciężkiego zakażenia,
- pacjenci z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc lub astmą,
- osoby z niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca albo zaburzeniami rytmu,
- pacjenci z cukrzycą, przewlekłą chorobą nerek lub chorobami hematologicznymi,
- osoby z obniżoną odpornością, w tym po przeszczepieniu narządu lub szpiku,
- pensjonariusze domów opieki w starszym wieku,
- kobiety w ciąży, które chcą przekazać dziecku przeciwciała przez łożysko.
Szczepionka Arexvy jest stosowana u dorosłych. Zgodnie z aktualnymi wskazaniami mogą ją otrzymać także osoby w wieku 50–59 lat ze zwiększonym ryzykiem zachorowania. Abrysvo jest przeznaczona dla dorosłych oraz kobiet w ciąży w celu biernej ochrony niemowlęcia.
Refundacja szczepionki przeciw RSV w Polsce
W Polsce szczepionki przeciw RSV należą do szczepień zalecanych. Kobiety w ciąży mogą otrzymać bezpłatną szczepionkę Abrysvo, jeśli spełniają warunki refundacji i mają receptę na preparat objęty refundacją.
| Grupa pacjentów | Zasady refundacji |
| Osoby w wieku 65 lat i starsze | szczepionka Abrysvo lub Arexvy bezpłatnie, przy recepcie z kodem S |
| Osoby w wieku 60–64 lata | odpłatność 50% na zasadach refundacji aptecznej, przy recepcie z kodem S |
| Kobiety w ciąży | Abrysvo bezpłatnie na zasadach refundacji dla kobiet w ciąży |
| Pozostałe osoby dorosłe | szczepienie odpłatne, chyba że aktualne przepisy przewidują inne zasady |
Od 25 sierpnia 2025 roku kwalifikacja do szczepienia oraz podanie preparatu są bezpłatne dla osób dorosłych. Przed wizytą trzeba sprawdzić aktualne zasady rozliczania świadczenia i refundacji w wybranej aptece albo placówce medycznej.
Gdzie można zaszczepić się przeciw RSV?
Szczepienie można wykonać w placówce medycznej, przychodni oraz w aptece świadczącej usługę szczepień. Przed podaniem preparatu lekarz lub farmaceuta przeprowadza kwalifikację i ocenia stan zdrowia pacjenta. Warto zabrać informacje o przyjmowanych lekach, chorobach przewlekłych i wcześniejszych reakcjach na szczepienia.
Kiedy najlepiej zaszczepić się przeciw RSV?
Osoba dorosła może przyjąć szczepionkę w dowolnym momencie roku. Najlepiej zaplanować wizytę przed sezonem zwiększonej liczby zakażeń RSV, który w Polsce zwykle przypada od października lub listopada do kwietnia albo maja.
Szczepienie w trakcie sezonu również może przynieść korzyść. Termin powinien uwzględniać wiek, stan zdrowia, przewidywaną ekspozycję na wirusa oraz aktualne zalecenia personelu medycznego.
Szczepienie przeciw RSV w ciąży – kiedy je wykonać?
W ciąży stosuje się szczepionkę Abrysvo. Zgodnie ze wskazaniami można ją podać między 24. a 36. tygodniem ciąży. Towarzystwa naukowe wskazują, że korzystny termin przypada zwykle między 32. a 36. tygodniem, ponieważ umożliwia efektywny transfer przeciwciał przez łożysko.
Przeciwciała wytworzone przez organizm matki mogą chronić dziecko przed ciężką chorobą dolnych dróg oddechowych w pierwszych miesiącach życia. W badaniach szczepienie zmniejszało ryzyko ciężkiego zakażenia RSV u niemowląt o ponad 80% w pierwszych 3 miesiącach życia i o prawie 70% w pierwszych 6 miesiącach.
Profilaktyka RSV u niemowląt
Niemowlęcia nie chroni się standardowo szczepionką przeznaczoną dla dorosłych. Dostępne są dwa sposoby profilaktyki biernej, czyli ochrony za pomocą przeciwciał dostarczonych z zewnątrz albo przekazanych przez matkę.
- szczepienie kobiety w ciąży preparatem Abrysvo – organizm matki wytwarza przeciwciała, które przechodzą przez łożysko do dziecka,
- podanie niemowlęciu przeciwciała monoklonalnego – dziecko otrzymuje gotową ochronę bez pobudzania własnego układu odpornościowego przez szczepionkę.
Przeciwciała monoklonalne, takie jak nirsewimab i paliwizumab, nie są szczepionkami. Zawierają gotowe cząsteczki neutralizujące RSV. Nirsewimab jest stosowany jako jednorazowa profilaktyka przed pierwszym sezonem zakażeń u niemowląt, natomiast paliwizumab może wymagać comiesięcznego podawania w grupach wysokiego ryzyka.
Preparat Synagis zawiera paliwizumab. Nie jest szczepionką, mimo że podaje się go w formie zastrzyku. Stosuje się go przede wszystkim u wybranych wcześniaków oraz dzieci z chorobami zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu RSV. O kwalifikacji decyduje lekarz.
Szczepienie matki nie zawsze wyklucza późniejsze podanie dziecku przeciwciała monoklonalnego. Decyzja zależy od terminu urodzenia, sezonu RSV, wieku niemowlęcia i czynników ryzyka.
Jak działają Abrysvo i Arexvy?
Abrysvo
Abrysvo zawiera dwa rekombinowane białka F wirusa RSV, reprezentujące podgrupy A i B. Preparat nie ma adiuwantu. Może być stosowany u osób dorosłych oraz u kobiet w ciąży w celu ochrony niemowlęcia po urodzeniu.
Arexvy
Arexvy zawiera rekombinowaną glikoproteinę F RSV oraz adiuwant AS01E, który wzmacnia odpowiedź immunologiczną. Preparat stosuje się u dorosłych, w tym u osób w wieku 50–59 lat ze zwiększonym ryzykiem ciężkiej choroby.
Jaka jest skuteczność szczepionek przeciw RSV?
W badaniu rejestracyjnym Arexvy obejmującym około 25 tys. osób dorosłych w 17 krajach skuteczność w zapobieganiu zakażeniom dolnych dróg oddechowych u osób w wieku 60 lat i starszych wyniosła 82,6%. U seniorów z chorobami współistniejącymi osiągnęła 94,6%.
W badaniu Abrysvo z udziałem 34 284 osób w wieku co najmniej 60 lat szczepionka zmniejszała ryzyko zakażenia dolnych dróg oddechowych o prawie 67%, a cięższego przebiegu infekcji o ponad 85%.
Nowsze dane z dwóch sezonów zakażeń wskazują, że jedna dawka może utrzymywać ochronę przed hospitalizacją przez co najmniej dwa sezony. W pierwszym sezonie po szczepieniu redukcja ryzyka hospitalizacji wyniosła 69%, a w drugim 48%. Łącznie szczepienie zmniejszyło ryzyko hospitalizacji o 58% w ciągu dwóch lat.
Żaden preparat nie gwarantuje całkowitego uniknięcia zakażenia. Ochrona dotyczy przede wszystkim ciężkich chorób dolnych dróg oddechowych i hospitalizacji. Jak długo utrzyma się korzyść po kolejnych latach, nadal oceniają badania obserwacyjne.
RSV szczepionka ile dawek trzeba przyjąć?
RSV szczepionka ile dawek obejmuje? W przypadku dorosłych standardem jest jedna dawka 0,5 ml podana domięśniowo. Obecnie nie zaleca się rutynowego powtarzania szczepienia co roku. O ewentualnej potrzebie podania kolejnej dawki w przyszłości mogą zdecydować nowe zalecenia.
Jedną dawkę można podać podczas tej samej wizyty co niektóre inne szczepienia, między innymi przeciw grypie, COVID-19, pneumokokom lub półpaścowi. Preparaty wstrzykuje się wtedy w różne miejsca. Ostateczny wybór schematu i terminów ustala lekarz albo farmaceuta przeprowadzający kwalifikację.
Czy szczepionkę przeciw RSV można łączyć z innymi szczepieniami?
Tak. Szczepionka przeciw RSV może być podana podczas jednej wizyty ze szczepionką przeciw grypie lub COVID-19, jeśli nie ma przeciwwskazań. W przypadku kilku preparatów każdy z nich powinien zostać podany w inną okolicę ciała.
Jakie są działania niepożądane szczepionki przeciw RSV?
Szczepionki są na ogół dobrze tolerowane. Najczęściej występują przejściowe objawy o łagodnym albo umiarkowanym nasileniu.
- ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia,
- zmęczenie,
- ból głowy,
- bóle mięśni i stawów,
- gorączka lub stan podgorączkowy.
Ciężka reakcja alergiczna występuje rzadko. Po szczepieniu pacjent powinien pozostać przez czas wskazany przez personel w miejscu, w którym można szybko udzielić pomocy medycznej.
Jakie są przeciwwskazania do szczepienia przeciw RSV?
Najważniejszym przeciwwskazaniem jest ciężka reakcja alergiczna po wcześniejszym podaniu preparatu lub nadwrażliwość na jego składnik. O szczepieniu trzeba poinformować lekarza albo farmaceutę, jeśli występuje gorączka, ostra infekcja, zaburzenia krzepnięcia lub przyjmowanie leków wpływających na krzepnięcie.
Kwalifikacja lekarska lub farmaceutyczna pozwala ustalić, czy szczepienie może odbyć się w danym terminie. W przypadku ciąży należy stosować wyłącznie preparat mający wskazanie do użycia w tym okresie, czyli Abrysvo, oraz omówić termin podania z lekarzem prowadzącym.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym jest szczepionka przeciw RSV i jak działa?
To rekombinowane szczepionki białkowe dostarczające fragmenty białka wirusa RSV, które uczą układ odpornościowy rozpoznawać wirusa i wytwarzać ochronne przeciwciała oraz komórki odpornościowe.
Kto powinien rozważyć szczepienie przeciw RSV?
Szczepienie zaleca się przede wszystkim seniorom, osobom z chorobami przewlekłymi układu oddechowego i krążenia oraz osobom z obniżoną odpornością, a także kobietom w ciąży dla ochrony niemowlęcia.
Jakie preparaty przeciw RSV są dostępne w Polsce i dla kogo są przeznaczone?
W Polsce dostępne są Abrysvo i Arexvy; Arexvy stosuje się u dorosłych (w tym 50–59 lat z podwyższonym ryzykiem), a Abrysvo można podać także kobietom w ciąży w celu ochrony dziecka.
Ile dawek szczepionki przeciw RSV trzeba przyjąć?
U dorosłych standardem jest jedna dawka 0,5 ml podana domięśniowo, a rutynowe coroczne powtarzanie obecnie nie jest zalecane.
Kiedy najlepiej zaszczepić się przeciw RSV i czy można to łączyć z innymi szczepieniami?
Najlepiej przed sezonem zachorowań (zwykle październik/listopad–kwiecień/maj), a szczepionkę można podać podczas tej samej wizyty co np. szczepionka przeciw grypie lub COVID-19, w różnych miejscach wkłucia.
Czy szczepienie w ciąży jest bezpieczne i kiedy je wykonać?
W ciąży stosuje się Abrysvo między 24. a 36. tygodniem, optymalnie 32.–36. tydzień, aby skutecznie przekazać przeciwciała dziecku przez łożysko.
Jak skuteczne są szczepionki przeciw RSV w zapobieganiu ciężkim zachorowaniom?
Badania wykazały wysoką skuteczność: Arexvy zmniejszała ryzyko chorób dolnych dróg oddechowych u seniorów o ponad 80%, a Abrysvo obniżała ryzyko cięższego przebiegu o ponad 85%.
Gdzie można się zaszczepić i czy szczepionka jest refundowana w Polsce?
Szczepienie wykonuje się w przychodniach, placówkach medycznych i aptekach świadczących usługę; refundacja jest dostępna m.in. dla kobiet w ciąży oraz osób starszych według określonych kryteriów.



