Szczepionka przeciw RSV pomaga ograniczyć ryzyko ciężkich chorób dolnych dróg oddechowych, hospitalizacji i powikłań u osób starszych, dorosłych z grup ryzyka oraz niemowląt chronionych dzięki szczepieniu matki. W Polsce dostępne są preparaty Abrysvo i Arexvy, a schemat szczepienia dorosłych obejmuje jedną dawkę.

Jedna dawka szczepionki przeciw RSV może zapewniać ochronę przed ciężkim przebiegiem infekcji przez co najmniej dwa sezony, a w badaniu zmniejszała ryzyko hospitalizacji o 58% w ciągu dwóch lat. W Polsce szczepienia są dostępne w ramach refundacji dla kobiet w ciąży i seniorów, a można je wykonać w aptece lub placówce medycznej.

Szczepionka przeciw RSV – co to jest?

RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy, przenosi się drogą kropelkową oraz przez kontakt z wydzieliną dróg oddechowych. Zakażenie może dotyczyć osób w każdym wieku. U zdrowych dorosłych często przypomina przeziębienie, ale u niemowląt, seniorów i osób z chorobami przewlekłymi może prowadzić do zapalenia oskrzelików, płuc oraz niewydolności oddechowej.

W Polsce w 2024 roku zgłoszono 41 631 przypadków zakażenia RSV, w tym 19 080 u dzieci do 2. roku życia. W Europie wirus odpowiada rocznie za ponad 270 tys. hospitalizacji i około 20 tys. zgonów wśród osób w wieku 60 lat i starszych.

Preparaty Abrysvo i Arexvy nie zawierają żywego wirusa. Są rekombinowanymi szczepionkami białkowymi, które dostarczają organizmowi białka wirusa RSV. Układ odpornościowy rozpoznaje je i wytwarza przeciwciała oraz komórki uczestniczące w odpowiedzi immunologicznej.

Dla kogo przeznaczona jest szczepionka przeciw RSV?

Szczepienie zaleca się osobom dorosłym, u których prawdopodobieństwo ciężkiego przebiegu zakażenia jest większe. Dotyczy to przede wszystkim seniorów, osób z chorobami układu oddechowego i krążenia oraz pacjentów z obniżoną odpornością.

  • osoby w wieku 60 lat i starsze,
  • osoby w wieku 50–59 lat ze zwiększonym ryzykiem ciężkiego zakażenia,
  • pacjenci z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc lub astmą,
  • osoby z niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca albo zaburzeniami rytmu,
  • pacjenci z cukrzycą, przewlekłą chorobą nerek lub chorobami hematologicznymi,
  • osoby z obniżoną odpornością, w tym po przeszczepieniu narządu lub szpiku,
  • pensjonariusze domów opieki w starszym wieku,
  • kobiety w ciąży, które chcą przekazać dziecku przeciwciała przez łożysko.

Szczepionka Arexvy jest stosowana u dorosłych. Zgodnie z aktualnymi wskazaniami mogą ją otrzymać także osoby w wieku 50–59 lat ze zwiększonym ryzykiem zachorowania. Abrysvo jest przeznaczona dla dorosłych oraz kobiet w ciąży w celu biernej ochrony niemowlęcia.

Refundacja szczepionki przeciw RSV w Polsce

W Polsce szczepionki przeciw RSV należą do szczepień zalecanych. Kobiety w ciąży mogą otrzymać bezpłatną szczepionkę Abrysvo, jeśli spełniają warunki refundacji i mają receptę na preparat objęty refundacją.

Grupa pacjentów Zasady refundacji
Osoby w wieku 65 lat i starsze szczepionka Abrysvo lub Arexvy bezpłatnie, przy recepcie z kodem S
Osoby w wieku 60–64 lata odpłatność 50% na zasadach refundacji aptecznej, przy recepcie z kodem S
Kobiety w ciąży Abrysvo bezpłatnie na zasadach refundacji dla kobiet w ciąży
Pozostałe osoby dorosłe szczepienie odpłatne, chyba że aktualne przepisy przewidują inne zasady

Od 25 sierpnia 2025 roku kwalifikacja do szczepienia oraz podanie preparatu są bezpłatne dla osób dorosłych. Przed wizytą trzeba sprawdzić aktualne zasady rozliczania świadczenia i refundacji w wybranej aptece albo placówce medycznej.

Gdzie można zaszczepić się przeciw RSV?

Szczepienie można wykonać w placówce medycznej, przychodni oraz w aptece świadczącej usługę szczepień. Przed podaniem preparatu lekarz lub farmaceuta przeprowadza kwalifikację i ocenia stan zdrowia pacjenta. Warto zabrać informacje o przyjmowanych lekach, chorobach przewlekłych i wcześniejszych reakcjach na szczepienia.

Kiedy najlepiej zaszczepić się przeciw RSV?

Osoba dorosła może przyjąć szczepionkę w dowolnym momencie roku. Najlepiej zaplanować wizytę przed sezonem zwiększonej liczby zakażeń RSV, który w Polsce zwykle przypada od października lub listopada do kwietnia albo maja.

Szczepienie w trakcie sezonu również może przynieść korzyść. Termin powinien uwzględniać wiek, stan zdrowia, przewidywaną ekspozycję na wirusa oraz aktualne zalecenia personelu medycznego.

Szczepienie przeciw RSV w ciąży – kiedy je wykonać?

W ciąży stosuje się szczepionkę Abrysvo. Zgodnie ze wskazaniami można ją podać między 24. a 36. tygodniem ciąży. Towarzystwa naukowe wskazują, że korzystny termin przypada zwykle między 32. a 36. tygodniem, ponieważ umożliwia efektywny transfer przeciwciał przez łożysko.

Przeciwciała wytworzone przez organizm matki mogą chronić dziecko przed ciężką chorobą dolnych dróg oddechowych w pierwszych miesiącach życia. W badaniach szczepienie zmniejszało ryzyko ciężkiego zakażenia RSV u niemowląt o ponad 80% w pierwszych 3 miesiącach życia i o prawie 70% w pierwszych 6 miesiącach.

Profilaktyka RSV u niemowląt

Niemowlęcia nie chroni się standardowo szczepionką przeznaczoną dla dorosłych. Dostępne są dwa sposoby profilaktyki biernej, czyli ochrony za pomocą przeciwciał dostarczonych z zewnątrz albo przekazanych przez matkę.

  • szczepienie kobiety w ciąży preparatem Abrysvo – organizm matki wytwarza przeciwciała, które przechodzą przez łożysko do dziecka,
  • podanie niemowlęciu przeciwciała monoklonalnego – dziecko otrzymuje gotową ochronę bez pobudzania własnego układu odpornościowego przez szczepionkę.

Przeciwciała monoklonalne, takie jak nirsewimab i paliwizumab, nie są szczepionkami. Zawierają gotowe cząsteczki neutralizujące RSV. Nirsewimab jest stosowany jako jednorazowa profilaktyka przed pierwszym sezonem zakażeń u niemowląt, natomiast paliwizumab może wymagać comiesięcznego podawania w grupach wysokiego ryzyka.

Preparat Synagis zawiera paliwizumab. Nie jest szczepionką, mimo że podaje się go w formie zastrzyku. Stosuje się go przede wszystkim u wybranych wcześniaków oraz dzieci z chorobami zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu RSV. O kwalifikacji decyduje lekarz.

Szczepienie matki nie zawsze wyklucza późniejsze podanie dziecku przeciwciała monoklonalnego. Decyzja zależy od terminu urodzenia, sezonu RSV, wieku niemowlęcia i czynników ryzyka.

Jak działają Abrysvo i Arexvy?

Abrysvo

Abrysvo zawiera dwa rekombinowane białka F wirusa RSV, reprezentujące podgrupy A i B. Preparat nie ma adiuwantu. Może być stosowany u osób dorosłych oraz u kobiet w ciąży w celu ochrony niemowlęcia po urodzeniu.

Arexvy

Arexvy zawiera rekombinowaną glikoproteinę F RSV oraz adiuwant AS01E, który wzmacnia odpowiedź immunologiczną. Preparat stosuje się u dorosłych, w tym u osób w wieku 50–59 lat ze zwiększonym ryzykiem ciężkiej choroby.

Jaka jest skuteczność szczepionek przeciw RSV?

W badaniu rejestracyjnym Arexvy obejmującym około 25 tys. osób dorosłych w 17 krajach skuteczność w zapobieganiu zakażeniom dolnych dróg oddechowych u osób w wieku 60 lat i starszych wyniosła 82,6%. U seniorów z chorobami współistniejącymi osiągnęła 94,6%.

W badaniu Abrysvo z udziałem 34 284 osób w wieku co najmniej 60 lat szczepionka zmniejszała ryzyko zakażenia dolnych dróg oddechowych o prawie 67%, a cięższego przebiegu infekcji o ponad 85%.

Nowsze dane z dwóch sezonów zakażeń wskazują, że jedna dawka może utrzymywać ochronę przed hospitalizacją przez co najmniej dwa sezony. W pierwszym sezonie po szczepieniu redukcja ryzyka hospitalizacji wyniosła 69%, a w drugim 48%. Łącznie szczepienie zmniejszyło ryzyko hospitalizacji o 58% w ciągu dwóch lat.

Żaden preparat nie gwarantuje całkowitego uniknięcia zakażenia. Ochrona dotyczy przede wszystkim ciężkich chorób dolnych dróg oddechowych i hospitalizacji. Jak długo utrzyma się korzyść po kolejnych latach, nadal oceniają badania obserwacyjne.

RSV szczepionka ile dawek trzeba przyjąć?

RSV szczepionka ile dawek obejmuje? W przypadku dorosłych standardem jest jedna dawka 0,5 ml podana domięśniowo. Obecnie nie zaleca się rutynowego powtarzania szczepienia co roku. O ewentualnej potrzebie podania kolejnej dawki w przyszłości mogą zdecydować nowe zalecenia.

Jedną dawkę można podać podczas tej samej wizyty co niektóre inne szczepienia, między innymi przeciw grypie, COVID-19, pneumokokom lub półpaścowi. Preparaty wstrzykuje się wtedy w różne miejsca. Ostateczny wybór schematu i terminów ustala lekarz albo farmaceuta przeprowadzający kwalifikację.

Czy szczepionkę przeciw RSV można łączyć z innymi szczepieniami?

Tak. Szczepionka przeciw RSV może być podana podczas jednej wizyty ze szczepionką przeciw grypie lub COVID-19, jeśli nie ma przeciwwskazań. W przypadku kilku preparatów każdy z nich powinien zostać podany w inną okolicę ciała.

Jakie są działania niepożądane szczepionki przeciw RSV?

Szczepionki są na ogół dobrze tolerowane. Najczęściej występują przejściowe objawy o łagodnym albo umiarkowanym nasileniu.

  • ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia,
  • zmęczenie,
  • ból głowy,
  • bóle mięśni i stawów,
  • gorączka lub stan podgorączkowy.

Ciężka reakcja alergiczna występuje rzadko. Po szczepieniu pacjent powinien pozostać przez czas wskazany przez personel w miejscu, w którym można szybko udzielić pomocy medycznej.

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia przeciw RSV?

Najważniejszym przeciwwskazaniem jest ciężka reakcja alergiczna po wcześniejszym podaniu preparatu lub nadwrażliwość na jego składnik. O szczepieniu trzeba poinformować lekarza albo farmaceutę, jeśli występuje gorączka, ostra infekcja, zaburzenia krzepnięcia lub przyjmowanie leków wpływających na krzepnięcie.

Kwalifikacja lekarska lub farmaceutyczna pozwala ustalić, czy szczepienie może odbyć się w danym terminie. W przypadku ciąży należy stosować wyłącznie preparat mający wskazanie do użycia w tym okresie, czyli Abrysvo, oraz omówić termin podania z lekarzem prowadzącym.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czym jest szczepionka przeciw RSV i jak działa?

To rekombinowane szczepionki białkowe dostarczające fragmenty białka wirusa RSV, które uczą układ odpornościowy rozpoznawać wirusa i wytwarzać ochronne przeciwciała oraz komórki odpornościowe.

Kto powinien rozważyć szczepienie przeciw RSV?

Szczepienie zaleca się przede wszystkim seniorom, osobom z chorobami przewlekłymi układu oddechowego i krążenia oraz osobom z obniżoną odpornością, a także kobietom w ciąży dla ochrony niemowlęcia.

Jakie preparaty przeciw RSV są dostępne w Polsce i dla kogo są przeznaczone?

W Polsce dostępne są Abrysvo i Arexvy; Arexvy stosuje się u dorosłych (w tym 50–59 lat z podwyższonym ryzykiem), a Abrysvo można podać także kobietom w ciąży w celu ochrony dziecka.

Ile dawek szczepionki przeciw RSV trzeba przyjąć?

U dorosłych standardem jest jedna dawka 0,5 ml podana domięśniowo, a rutynowe coroczne powtarzanie obecnie nie jest zalecane.

Kiedy najlepiej zaszczepić się przeciw RSV i czy można to łączyć z innymi szczepieniami?

Najlepiej przed sezonem zachorowań (zwykle październik/listopad–kwiecień/maj), a szczepionkę można podać podczas tej samej wizyty co np. szczepionka przeciw grypie lub COVID-19, w różnych miejscach wkłucia.

Czy szczepienie w ciąży jest bezpieczne i kiedy je wykonać?

W ciąży stosuje się Abrysvo między 24. a 36. tygodniem, optymalnie 32.–36. tydzień, aby skutecznie przekazać przeciwciała dziecku przez łożysko.

Jak skuteczne są szczepionki przeciw RSV w zapobieganiu ciężkim zachorowaniom?

Badania wykazały wysoką skuteczność: Arexvy zmniejszała ryzyko chorób dolnych dróg oddechowych u seniorów o ponad 80%, a Abrysvo obniżała ryzyko cięższego przebiegu o ponad 85%.

Gdzie można się zaszczepić i czy szczepionka jest refundowana w Polsce?

Szczepienie wykonuje się w przychodniach, placówkach medycznych i aptekach świadczących usługę; refundacja jest dostępna m.in. dla kobiet w ciąży oraz osób starszych według określonych kryteriów.