Znajdować czy znajdywać – jak poprawnie pisać?

Poprawne są obie formy: „znajdować” i „znajdywać”, ale we współczesnej polszczyźnie zdecydowanie częściej używa się pierwszej z nich. „Znajdywać” brzmi dziś rzadziej, a niektóre słowniki określają je jako przestarzałe. Sprawdź, kiedy wybrać każdą z tych form.

Znajdować czy znajdywać – która forma jest poprawna?

Czasownik „znajdować” jest współcześnie podstawowym i najczęściej stosowanym wariantem. Oznacza między innymi ustalanie miejsca pobytu osoby lub rzeczy, zdobywanie czegoś dzięki staraniom, stwierdzanie występowania określonego zjawiska oraz natrafianie na kogoś lub coś.

Forma „znajdywać” także występuje w polszczyźnie i nie jest automatycznie błędem. Ma jednak znacznie mniejszą frekwencję. Według przywoływanej poradni językowej pojawia się około trzydziestu razy rzadziej niż „znajdować”, dlatego w tekstach oficjalnych bezpieczniej wybrać wariant częstszy.

W zwykłej wypowiedzi najlepiej używać formy „znajdować”. „Znajdywać” jest dopuszczalne, lecz należy liczyć się z tym, że zabrzmi archaicznie albo nietypowo.

Co oznacza czasownik „znajdować”?

„Znajdować” to czasownik niedokonany. Opisuje czynność trwającą, powtarzającą się albo wykonywaną regularnie. Możemy więc znajdować pracę, pieniądze, schronienie, odpowiedź, przyczynę, przykład, sposób lub uzasadnienie.

Używa się go także w konstrukcji „znajdować się”. Wtedy mówimy o położeniu, obecności albo stanie osoby i rzeczy: „Dokument znajduje się w teczce”, „W raporcie znajdują się istotne informacje”, „Budynek znajduje się przy głównej ulicy”.

Znaczenie i przykłady

Zakres znaczeniowy tego czasownika jest szeroki. Można „znajdować” coś dosłownie, na przykład klucze na stole, ale też dostrzegać określoną cechę lub doświadczać pewnego stanu.

• Znajduję coraz więcej błędów w tym dokumencie.
• Badacze znajdują ślady dawnego osadnictwa.
• Nie znajduje w tej decyzji wystarczającego uzasadnienia.
• W trudnej sytuacji znajduje oparcie w rodzinie.

Kiedy używać formy „znajdywać”?

„Znajdywać” jest wariantem wielokrotnym, wywodzonym od „znajdować”. Występowało w starszej polszczyźnie i nadal pojawia się w niektórych tekstach. Przykłady takiego użycia można znaleźć między innymi u Stefana Żeromskiego, którego utwory dokumentują dawną obecność tej formy w języku literackim.

Współczesny odbiorca może odebrać ją jako stylizowaną, książkową lub po prostu mniej naturalną. Nie oznacza to jednak, że każde zdanie z tym czasownikiem należy uznać za niepoprawne. Słownik języka polskiego PWN odnotowuje „znajdywać się”, wskazując, że jest to forma rzadsza, a według części opracowań także przestarzała.

„Znajdywać się”

Wątpliwości często dotyczą zdań typu: „Wśród tych informacji mogą znajdować się dane” albo „Wśród tych informacji mogą znajdywać się dane”. Pierwsza wersja jest zdecydowanie częstsza i neutralna. Druga pozostaje dopuszczalna, lecz może zwracać uwagę nietypowym brzmieniem.

Agata Hącia wskazywała, że obie formy są poprawne, przy czym „znajdywać się” należy traktować jako wariant rzadszy. W piśmie urzędowym, naukowym lub zawodowym lepiej więc napisać: „W systemie mogą znajdować się nieaktualne dane”.

Znajdowanie czy znajdywanie?

Od czasownika „znajdować” tworzymy rzeczownik „znajdowanie”. To właśnie ta forma jest najczęściej spotykana i zalecana w standardowych tekstach. Poprawnie brzmią zdania: „Znajdowanie błędów wymaga czasu” oraz „Procedura znajdowania plików nie działa”.

Rzeczownik „znajdywanie” jest związany z czasownikiem „znajdywać”, ale jego status słownikowy jest mniej stabilny. Wielki słownik ortograficzny PWN pod redakcją Edwarda Polańskiego odnotowuje „znajdowanie”, natomiast nie podaje „znajdywania” jako równorzędnej formy rzeczownikowej.

W interfejsie programu, instrukcji albo dokumentacji technicznej najnaturalniej napisać „opcja znajdowania”. Wariant z „y” może być zrozumiały, ale często wygląda jak rezultat przeniesienia formy czasownikowej do rzeczownika bez uwzględnienia zwyczaju językowego.

Jak odmieniać „znajdować” i „znaleźć”?

„Znajdować” ma aspekt niedokonany. W czasie teraźniejszym powiemy: „znajduję”, „znajdujesz”, „znajduje”, „znajdujemy”, „znajdujecie”, „znajdują”. Jego dokonanym odpowiednikiem jest „znaleźć”, używany wtedy, gdy czynność została zakończona.

Różnica aspektu zmienia sens wypowiedzi. Zdanie „Codziennie znajduję nowe informacje” opisuje czynność powtarzalną. Sformułowanie „Wczoraj znalazłem potrzebny dokument” mówi o rezultacie zakończonym.

Skąd biorą się wątpliwości?

Polszczyzna dopuszcza warianty, które nie mają jednakowej częstotliwości ani stylistycznej wartości. Dawne teksty potwierdzają, że język zmieniał się stopniowo. W „Lalce” Bolesław Prus pisał między innymi „fizjognomia” i „doktór”, choć obecnie częściej spotykamy inne warianty tych wyrazów.

Tak samo należy oceniać „znajdywać”. Nie jest to forma wymyślona współcześnie ani przypadkowy błąd ortograficzny. W praktyce językowej ustąpiła jednak miejsca „znajdować”. W 2026 roku wybór drugiego wariantu nadal będzie najbardziej naturalny dla większości sytuacji.