Poprawne są obie formy: „otworzyły” i „otwarły”. Współcześnie częściej używa się pierwszej z nich, natomiast „otwarły” uznaje się za wariant rzadszy i bardziej tradycyjny. Sprawdź, kiedy można stosować każdą z tych postaci.
Otwarły czy otworzyły – która forma jest poprawna?
Zdanie „Dzieci otworzyły park” nie zawiera błędu. Poprawna będzie także wersja „Dzieci otwarły park”, choć brzmi mniej naturalnie dla wielu współczesnych użytkowników polszczyzny. Obie formy są odmianą czasownika otworzyć, czyli dokonanego czasownika oznaczającego doprowadzenie do tego, że coś stało się otwarte.
Różnica dotyczy przede wszystkim częstotliwości użycia. Forma „otworzyły” należy do współczesnego, powszechnego wzorca odmiany, a „otwarły” jest dawną, zachowaną postacią czasownika. Nie jest jednak błędem językowym.
„Otwarły” i „otworzyły” to formy poprawne, lecz „otworzyły” występuje dziś znacznie częściej.
Przykład z czasownikiem „otworzyć”
W zdaniu „Dziewczynki otworzyły drzwi” podmiotem są dziewczynki, dlatego czasownik ma formę trzeciej osoby liczby mnogiej w rodzaju żeńskim. Wariant „Dziewczynki otwarły drzwi” również jest gramatyczny, ale ma bardziej książkowe lub nieco archaiczne brzmienie.
Dlaczego „otworzyły” brzmi naturalniej?
Współczesny bezokolicznik brzmi otworzyć. Z tego wzorca wynikają formy: „otworzył”, „otworzyła”, „otworzyło”, „otworzyli” oraz „otworzyły”. Taki model dominuje w codziennej rozmowie, wiadomościach, tekstach urzędowych i publikacjach internetowych.
Postać „otwarły” wiąże się z wcześniejszym wariantem czasownika. Zachowała się w polszczyźnie, lecz używa się jej rzadziej. Można ją spotkać w literaturze, stylizowanych wypowiedziach, starszych tekstach oraz w niektórych regionalnych zwyczajach językowych. Czy samo nietypowe brzmienie wystarcza, by uznać ją za błąd? Nie.
| Forma | Ocena | Przykład |
| otworzyły | współczesna i częsta | Dzieci otworzyły drzwi. |
| otwarły | poprawna, lecz rzadka | Dzieci otwarły drzwi. |
| otwierały | niedokonana, oznacza czynność trwającą lub powtarzaną | Dzieci otwierały drzwi po kolei. |
Jak odmieniać „otworzyć” w czasie przeszłym?
Wybór końcówki zależy od rodzaju gramatycznego podmiotu. W liczbie mnogiej rodzaj męskoosobowy łączy się z formą „otworzyli”, a rzeczowniki niemęskoosobowe, takie jak „kobiety”, „dzieci” czy „drzwi”, wymagają odpowiednio „otworzyły”.
Najczęściej spotykane pary wyglądają następująco:
- on otworzył – on otwarł,
- ona otworzyła – ona otwarła,
- ono otworzyło – ono otwarło,
- oni otworzyli – oni otwarli,
- one otworzyły – one otwarły.
W pytaniu zawartym w tytule właściwa para brzmi więc: „otwarły czy otworzyły?”. Obie odpowiedzi są dopuszczalne, ale w neutralnym tekście lepiej wybrać formę częściej używaną.
„Drzwi otworzyły się” czy „drzwi otwarły się”?
Przy czasowniku zwrotnym zasada pozostaje taka sama. Zdanie „Drzwi otworzyły się z trzaskiem” jest najbardziej typowe. Konstrukcja „Drzwi otwarły się z trzaskiem” także mieści się w normie, choć może przyciągać uwagę swoim dawnym brzmieniem.
„Otworzyły” w zdaniach o wydarzeniach
Forma ta często pojawia się w informacjach o uroczystym udostępnieniu obiektu. Można napisać: „Dzieci oficjalnie otworzyły Park Miejski w Wadowicach po remoncie”. W tym zdaniu chodzi o czynność wykonaną przez dzieci, dlatego używamy formy osobowej „otworzyły”.
Remont Parku Miejskiego w Wadowicach kosztował około 10 mln zł, a Gmina Wadowice pozyskała na ten cel 3,5 mln zł z funduszy Unii Europejskiej. Oficjalnego otwarcia zmodernizowanego obiektu dokonał Bartosz Kaliński, burmistrz Wadowic. Inwestycja rozpoczęła się jeszcze za kadencji byłego burmistrza Mateusza Klinowskiego, dlatego stała się także przedmiotem lokalnych sporów politycznych.
W podobny sposób działa czasownik w komunikacie „Otworzyliśmy nowe kasy biletowe”. Jeśli podmiotem są osoby różnej płci albo grupa mężczyzn, stosujemy „otworzyliśmy”. Gdy mówią wyłącznie kobiety, poprawna będzie forma „otworzyłyśmy”.
„Otwarły” w starannie stylizowanym tekście
Wariant „otwarły” można zachować, gdy autor chce nadać wypowiedzi starszy, literacki ton albo nawiązuje do utrwalonego sposobu mówienia. Przykład: „Wrota otwarły się przed podróżnymi”. W zwykłej wiadomości naturalniej zabrzmi jednak: „Wrota otworzyły się przed podróżnymi”.
Nie należy mylić tych form z rzeczownikiem „otwarcie” ani z imiesłowem „otwarty”. Powiemy: „uroczyste otwarcie parku”, „otwarta kasa biletowa” i „kasy zostały otwarte”. Forma „otworzony” również występuje, lecz w wielu połączeniach częstsze jest „otwarty”, na przykład „otwarte drzwi” lub „otwarte okno”.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy poprawne jest użycie formy „otwarły” zamiast „otworzyły”?
Tak, obie formy są poprawne, choć „otwarły” jest rzadsza i ma bardziej tradycyjny wydźwięk.
Która forma brzmi naturalniej we współczesnej polszczyźnie: otworzyły czy otwarły?
Bardziej powszechna i naturalna jest forma „otworzyły”, stosowana w codziennych wypowiedziach i tekstach.
Kiedy można użyć formy „otwarły” zamiast „otworzyły”?
„Otwarły” pasuje w stylizacjach literackich, starszych tekstach lub regionalnych odmianach, gdy chcemy uzyskać starodawny ton.
Jaką formę zastosować przy zwrotnym czasowniku, np. „drzwi otworzyły się” czy „drzwi otwarły się”?
Obie konstrukcje mieszczą się w normie, lecz częściej używa się „Drzwi otworzyły się”.
Jak odmienia się „otworzyć” w czasie przeszłym dla różnych rodzajów?
Końcówka zależy od rodzaju: męskoosobowość daje „otworzyli”, a niemęskoosobowość — „otworzyły”, z równoległymi wariantami „otwarł/otwarły”.
Czy użycie „otworzyły” jest właściwe w komunikacie o uroczystym otwarciu?
Tak, „otworzyły” jest typowe w informacjach o oficjalnym udostępnieniu obiektu i jest poprawne.
Czy można mylić formy „otworzyły/otwarły” z rzeczownikiem „otwarcie” lub imiesłowem „otwarty”?
Nie należy ich mieszać; „otwarcie” to rzeczownik, a „otwarty” to imiesłów, które mają inne zastosowania.
