Mimo to czy mimo tego – jak poprawnie używać tych zwrotów?

Samodzielnie pisz „mimo to” lub „pomimo to”, natomiast przed zdaniem podrzędnym poprawne są konstrukcje „mimo tego, że” i „pomimo tego, że”. Sprawdź, czym różnią się te wyrażenia, jak odmienia się rzeczownik po „mimo” oraz gdzie postawić przecinek.

Mimo i pomimo – czy znaczą to samo?

Tak. „Mimo” i „pomimo” są znaczeniowo równoważne i wskazują na okoliczność, która mogłaby przeszkodzić w wystąpieniu jakiegoś faktu, lecz go nie powstrzymuje. Możesz więc napisać: „Mimo deszczu poszliśmy na spacer” albo „Pomimo deszczu poszliśmy na spacer”. Sens obu zdań pozostaje identyczny.

Różnica dotyczy głównie stylu. Forma „pomimo” bywa odbierana jako bardziej oficjalna, dlatego częściej pojawia się w pismach urzędowych, rozprawach i pracach dyplomowych. W zwykłej wypowiedzi „mimo” brzmi krócej i naturalniej.

Oba wyrazy mogą pełnić kilka funkcji. W zdaniu „Mimo bólu głowy poszła na egzamin” są przyimkami. W połączeniu „mimo że” wprowadzają zdanie podrzędne, a w konstrukcji „mimo to” tworzą partykułę o znaczeniu przeciwstawnym.

Jaki przypadek występuje po „mimo”?

Współczesna norma łączy przyimki „mimo” i „pomimo” przede wszystkim z dopełniaczem. Poprawne są zatem formy: „mimo bólu”, „pomimo zakazu”, „mimo różnicy zdań” oraz „pomimo trudnych warunków”.

Po przyimku „mimo” i „pomimo” używaj dopełniacza: mimo deszczu, pomimo choroby, mimo sprzeciwu rodziców.

Dawniej te przyimki mogły łączyć się także z biernikiem. Ślad tej dawnej składni zachował się w utartych połączeniach „mimo to”, „pomimo to”, „mimo wszystko” i „pomimo wszystko”. Nie należy więc zamieniać ich automatycznie na formy z „tego”.

Wyjątek „mimo wszystko”

Wyrażenie „mimo wszystko” jest utrwalone i poprawne. Przykład: „Mimo wszystko zdecydowała się przystąpić do egzaminu”. Zaimek „wszystko” ma tu formę biernika, podobnie jak w konstrukcji „mimo to”.

Mimo to czy mimo tego?

Gdy wyrażenie występuje samodzielnie i odsyła do wcześniej powiedzianej treści, zalecane są formy „mimo to” oraz „pomimo to”. Zdanie może wyglądać tak: „Nie przygotował się do egzaminu, mimo to podszedł do testu”. W tym użyciu „to” nie łączy się z następującym rzeczownikiem, lecz zastępuje całą wcześniejszą informację.

Forma „mimo tego” również pojawia się w polszczyźnie, zwłaszcza w wypowiedziach potocznych i publicystycznych. W zdaniu „Ostrzegano go przed ryzykiem, mimo tego podpisał umowę” wielu użytkowników wybiera właśnie ten wariant. Tradycyjna norma preferuje jednak zapis „mimo to podpisał umowę”.

Inaczej wygląda konstrukcja z rozwinięciem „że”. W polszczyźnie spotykamy zarówno „mimo to, że”, jak i „mimo tego, że”. Drugi wariant jest obecnie bardzo częsty i bywa akceptowany przez językoznawców, ponieważ odpowiada współczesnej zasadzie łączenia „mimo” z dopełniaczem.

Przykłady użycia

Porównaj te zdania:

• Był zmęczony, mimo to poszedł do pracy.
• Był zmęczony, pomimo to poszedł do pracy.
• Mimo tego, że był zmęczony, poszedł do pracy.
• Pomimo tego, że padał śnieg, droga pozostała przejezdna.

W tekstach starannych najbezpieczniej stosować „mimo to” jako samodzielne wyrażenie oraz „mimo tego, że” przed zdaniem podrzędnym. Konstrukcja „mimo to, że” nie jest jednak błędem bezwzględnym, choć występuje rzadziej i ma bardziej tradycyjny charakter.

Gdzie postawić przecinek?

Przyimek „mimo” ani „pomimo” nie wymaga przecinka, jeśli otwiera wyrażenie z rzeczownikiem. Nie rozdzielaj więc przecinkiem początku zdania od jego dalszej części: „Mimo długotrwałej suszy zebraliśmy dobry plon”. Taki sam zapis obowiązuje w środku zdania.

Przecinek pojawia się natomiast przed całym połączeniem „mimo że” lub „pomimo że”. Nie stawia się go między „mimo” a „że”, ponieważ oba człony tworzą jeden wskaźnik zespolenia.

Poprawnie: „Film mi się podobał, mimo że trwał trzy godziny”. Błędnie: „Film mi się podobał, mimo, że trwał trzy godziny”.

„Mimo że” i „pomimo że”

Jeżeli zdanie podrzędne znajduje się na początku, przecinek stawiamy po całym wyrażeniu: „Mimo że padało, wyszliśmy na spacer”. W środku zdania przecinek poprzedza konstrukcję: „Wyszliśmy na spacer, mimo że padało”. Reguła obejmuje również połączenia „mimo iż” i „pomimo iż”.

Podobny mechanizm działa w innych wielowyrazowych spójnikach, takich jak „chyba że”, „jako że”, „tym bardziej że” oraz „zwłaszcza że”. Przecinek cofa się przed całe wyrażenie, a nie przed samo „że”.

Jak zastąpić „mimo” i „pomimo”?

Powtórzenia można ograniczyć, używając konstrukcji o podobnym znaczeniu. Trzeba jednak zmienić budowę zdania, ponieważ nie wszystkie zamienniki łączą się z rzeczownikiem w taki sam sposób.

• „Mimo niskiej temperatury pływaliśmy” można zastąpić zdaniem „Chociaż temperatura była niska, pływaliśmy”.
• „Pomimo sprzeciwu rodziców wyjechał” można zapisać jako „Wbrew sprzeciwowi rodziców wyjechał”.
• „Mimo trudności zakończyli projekt” można zmienić na „Wprawdzie pojawiły się trudności, ale zakończyli projekt”.
• „Mimo różnicy zdań doszli do porozumienia” może przyjąć formę „Jakkolwiek różnili się w poglądach, doszli do porozumienia”.

Warto odróżnić dawne znaczenie przestrzenne słowa „mimo”. W zdaniach „Przeszła mimo sklepu” albo „Przeszedł mimo” współczesna polszczyzna zaleca odpowiednio „obok sklepu” i „obok”. Pozostałość tego użycia zachowała się w zwrocie „puścić coś mimo uszu”.

Przykłady cytowane w Narodowym Korpusie Języka Polskiego pokazują, że „mimo” od dawna służyło do wyrażania przeciwstawienia, także w tekstach literackich i publicystycznych. Współczesny użytkownik powinien jednak rozdzielać trzy sytuacje: dopełniacz po przyimku, „mimo to” jako utarte połączenie oraz przecinek przed całym spójnikiem „mimo że”.